معرفی نمایشگاه مرکز

 

مفهوم طرح :

 

  • سابقه طرح
  • مرکز آثار بازتابی از زندگی انسان های فرهیخته
  • نقش آموزشی مرکز
  • اهداف
  • نحوه اداره

 

سابقه طرح :

نگاهی گذرا به آثار مکتوب و بجای مانده از اعصار گذشته و در یک کلام دایره المعارف بشری نشان بارز این ادعا است . دانشگاه فردوسی مشهد در طول حیات علمی و فرهنگی 55 ساله خود اختخار داشته است که مدارس و ماوای ده ها اندیشمند فاضل ، ادب شناس ، فیلسوف فرزانه و فرهیخته برجسته در حوزه های مختلف علوم و معارف باشد . مضاف بر این حاصل تلاش ها و فعالیت های این کاروان عظیم دانش ، انبوه اسناد ، مدارک ، یادداشت های همکاری با مراکز علمی و پژوهشی و دانشگاه های معتبر داخل و خارج از کشور و همچنین اسناد تاریخی روند توسعه دانشگاه و معرفی افراد تاثیر گذار در روند توسعه مانند مدیران ، مسئولان و شخصیت های علمی و فرهنگی کشور ، آثار بازدید گروه ها و هیات های علمی و فرهنگی از دانشگاه ، نشان های علمی ، دولتی و لوح های تقدیر ، هدایای سازمان ها و شخصیت ها به دانشگاه ، درجات علمی و پژوهشی و ... می باشد . به شکرانه برخورداری از این نعمت و با هدف جمع آوری و نگه داری اسناد و مدارک علمی و فرهنگی دانشگاه و پاسداشت اثار ماندگار علمی و فرهنگی استادان و مفاخر دانشگاه ، طرح ایجاد مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه از سوی ریاست محترم دانشگاه فردوسی مشهد جناب آقای دکتر عبدالرضا باقری پیشنهاد شد تا از رهگذر این مهم نسبت به عرضه و معرفی آثار علمی ، فرهنگی و سجایای اخلاقی و سلوک رفتاری مفاخر و استادان برجسته دانشگاه به نسل جوان و جامعه دانشگاهی و کسانی که در آغاز راه هستند تلاشی درخور صورت بگیرد .

ناگفته پیداست که این اقدام مبارک از همان گام نخست از حمایت و همکاری استادان و صاحبان فضل و اندیشه دانشگاه و دولتمردان فهیم و همچنین مسئولان وزارتی بهره ها برده و از این پس نیز همیاری و تشریک مساعی تمام صاحبان فضل را خواستار است . چنانکه وزیر محترم علوم ، تحقیقات و فناوری وقت در پیام نکوداشت استاد فقید شانه چی عنوان نمود که :

« اینجانب به حکم وظیفه ای که در دفاع از کیان دین و دانش و فرهنگ دارد ، همت و ابتکار مدیریت دانا و کوشای دانشگاه فردوسی مشهد را در حق گذاری از تلاش استادان و فرزانگان قدر می شناسد و برای آنان در خدمت به ساحت علم و دانش توفیق و کامیابی بیشتر آرزو می کند.»

مقام محترم وزارت در نامه 16252 مورخ 82/12/18 ضمن قدردانی و تاکید به انجام آن اظهار امیدواری کردند که اقدام دانشگاه فردوسی مشهد سرمشقی برای همه دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی قرار بگیرد و معرفی مفاخر و قدرشناسی و تکریم آن بزرگان به حرکت نهادی در نظام آموزش عالی ایران تبدیل شود .

 

مفهوم طرح :

آنچه انسان می سازد فرهنگ است و آنچه که انسان قادر به ساختن آن نیست . در قلمرو طبیعت قرار میگیرد. فرهنگ طبقه بندی های مختلف دارد اما این طبقه بندی ها اعتباری است و برای مطالعه در اجزای فرهنگ صورت می گیرد وگرنه فرهنگ کل متشکلی است تفکیک ناپذیر که اجزای آن با یکدگر و با کل مجموعه در یک رابطه سیستمی قرار دارند .

این دو مقوله پدیدار و ناپدیدار در مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه چه وضعیتی پیدا می کنند و این که چه رابطه ای میان مرکز اسناد علمی و میراث ناپدیدار وجود داشته باشد .

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه به دو شکل محل معرفی و نمایش جلوه های میراث معنوی مفاخر دانشگاه هستند .

الف) با نشان دادن ارزش های نهفته و کارکرد های آشکار و پنهان اشیاء و آثاری که صورت جسمانی دارند .

ب) فرهنگ ناپدیدار یا غیر مادی ، شناخت و دانشی است که در پس همین صورت های مادی نهفته است و شناختی است از ارزش ها که طی زمان گرامی داشته شده و بعنوان میراث علمی و فرهنگی غیر مادی به زمانه ما رسیده است . تلاش می شود این معرفت و دانش ، به شکل های گوناگون در آثار نمادین این مرکز به بیننده القا شود .

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه مکانی است برای حفظ و نگهداری اشیاء و آثاری که بخاطر ارزش علمی و تاثیر فرهنگی شان گرامی داشته می شوند تا حدالامکان از ویرانی و زوال مصون بمانند .

این مرکز همان نقشی را ایفا می کند که کتابخانه ها در برابر کتب و بایگانی ها در قبال اسناد رسمی جامعه ، این اشیاء و آثار را نه به انگیزه احتکار بلکه به منظور بهره گیری از آنها محفوظ می دارند .

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه یک واحد تحقیقاتی ، فرهنگی ، آموزشی است که میراث علمی مفاخر دانشگاه فردوسی مشهد به شیوه علمی و فنی در آن نگهداری ف مطالعه و معرفی خواهد شد .

 

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه بازتابی از زندگی انسان های فرهیخته :

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه بیش از هر چیز بازتابی از زندگی علمی و اجتماعی انسان های فرهیخته ، از محیط طبیعی ، فرهنگی و اجتماعی آنها ، که به زبانی ویژه سخن می گوید ، که زبان شی است بدین سان بر هر بیننده ای اثر می نهد . هر بیننده اشباع شده از برداشت های بصری ناشی از اشیا دو بعدی (عکس،متن). از این رو می تواند نقش های اجتماعی متعددی را ایفا کند و بازتابی از قدرت اعتقاد ، تلاش ، ایمان ، علم و باور باشد .

این مرکز با ارائه تصویری از علائق متنوع قشرهای فرهیخته جامعه یا ارائه نمادی از پایگاه اجتماعی دانشگاه می تواند بعنوان نمونه ای از یک بنیاد فرهنگی در تجلیل از مفاخر ایران زمین الگو سازی شود . گرایش این مرکز به آن است که یکجا بیانی از جامعه دانشگاهی و وسیله ای در خدمت آن باشد . مجموعه هایش قبل از هر چیز دارنده همه اموری است که به فعالیت های علمی و اجتماعی مفاخر دانشگاه و انسان شناسی این فرهیختگان مربوط می شود . به دیگر سخن عرضه دارنده ارزش های یک طبقه نخبه برای الگو پذیری نسل های بعدی جامعه می باشد.

اهمیت مرکز بدین لحاظ است که ارزش ها را در ذهن بازدید کننده مشخص می نماید . ارزش هایی که مثال هایشان در معرض تماشا قرار می گیرند ، به مقوله های اخلاق ، مذهب و کمال طلبی انسان های برجسته می پردازد و بازدیدکنندگان علاقمند و پژوهشگران فعال به یکسان باتجدید خاطره اندیشه های فراموش شده روبرو می گردند و نسبت به مبدئی برای نیل به زندگی بهتر آگاهی می یابند .

مرکز اگر آنگونه که شایسته است شکل بگیرد ، منظری عینی از جمال سه بعدی را در زهن بینندگان خود متبادر می سازد و به آنان امکان می دهد که روح نافذ خویش را در مورد میراث خودشان و سایرمردمان به کار بندند و از این راه سلیقه خود را شکل بخشیده و به کنجکاوی خود میدان عمل بدهند .

مرکز در مقام اول خدمتگزار دانشگاه و سپس خدمتگزار جامعه است . این جامعه می تواند تمامی مردم بویژه نسل جوان و هوشمند این مرزو بوم باشد . طبیعتا فعالیت اصلی این مرکز به کار بردن زبانی ویژه خود است که زبان ارائه باشد ، جهت نمایش اشیاء و یا اسناد و آثاری که به مجموعه های آن تعلق دارند . هدف نمایش ، ایجاد و تسهیل تماس مستقیم بین فرد و اسناد و آثار و اشیاء است ، خواه فرد یک دانشجو باشد یا یک دبستانی و یا یک بزرگسال و خواه شیء متعلق به وی و یا یک مصنوع عرضه شده که سال ها در کنار این شخصیت قرار داشته و از آن استفاده می کرده است.

 

نقش آموزشی مرکز :

انگیزه ایجاد مرکز اسناد همان اشتیاق به گردآوری است که ریشه ژرفی در طبیعت انسان دارد . همه تمدن ها از ابتدایی ترین تا پیشرفته ترینشان در تمایل به نگهداری آثار مفاخر علمی خود اشتراک داشته اند .

این مرکز فقط وظیفه جمع آوری و ثبت و نگهداری آثار مفاخر دانشگاه را ندارد بلکه وظیفه معرفی آنها را نیز بر عهده دارد .

علاوه بر این چون مسئولیت جلب و جذب دانشجویان ، جوانان و مردم بر عهده آنهاست ، بایستی برنامه های آموزشی مختلفی متناسب با سن و آگاهی بازدیدکنندگان با استفاده از کلیه خدمات آموزشی را تدارک ببیند . در ضمن به طور مستمر با سازمان های علمی فرهنگی و آموزشی کشور جهت ارتقاء سطح بازدهی خود ، همکاری و هماهنگی لازم را داشته باشد . از طرف دیگر با کلیه سازمان ها و انجمن های فرهنگی و بین المللی در سطح جهانی ارتباط برقرار کند و علاوه بر استفاده از تجارب آنها آثار مفاخر خود را بطور شایسته به آنها معرفی کند .

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه در واقع گذرگاهی است که آثار مفاخر را برای آیندگان حفظ می کند و شیوه زندگی آثار علمی و خدمات فرهنگی حفظ می شوند . به تعبیر دیگر این مرکز آینه فرهنگ علمی است . بنابراین اگر با دید بازتر به این افراد و آثار آنها بنگریم ، و به عبارت بهتر از دیدگاه اسلام به آنها بنگریم ، در خواهیم یافت که جهان مرکزی است بزرگ و عبرت آموز و دنیا پر از کردار و اعمال و رفتار آدمی و طبیعت و سنت ها است و در این میان انسان نظاره گر عبرت آموز این جهان و وجوه مختلف آن است .

آنچه مسلم است این مرکز می تواند از مهمترین مراکز تاثیرپذیری و الگو سازی برای نسل جوان جامعه باشد .

این مرکز در واقع با کلاس درس برابری می کند در حالی که مسئله نمره در آن مطرح نیست و در حقیقت می تواند نقش آموزشی خود را به نحو احسن در جامعه بازی کند :

  • به پویایی گرایش پیدا کند .
  • در قالب فیلم های تهیه شده از زندگی مفاخر پا به مدارس بگذارد .
  • در تلویزیون و رسانه های گروهی دیگر و نیز به طریقه پخش نوار ویدیویی تبلیغ شود .
  • بازدیدکنندگان جستجوگر را (دانشجویان ، دانش آموزان) در گروه های حداکثر 5 تا 10 نفری متشکل کند و آنان را همراه با یک راهنمای مسلط به بازدید فرا بخواند .
  • اقدام به تهیه بروشور ، کاتالوگ و کارت پستال کرده و آنها را با کیفیت بسیار خوب در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهد .

 

اهداف :

اهداف کمک می کنند تا مرکز خود را در محیط خارجی تعریف نماید . هر موسسه ای باید حضور و وجود خود را توجیه نماید و خود را در مقابل دولت و جامعه مشروعیت ببخشد . از طرفی با تدوین و اعلام اهداف ، می توان اشخاصی را که با این هدف ها موافقت دارند به همکاری دعوت نمود و جلب و جذب کرد .

اهداف بین تصمیمات و تصمیم گیران هم آهنگی ایجاد می کند . اهداف اعلام شده توجه همکاران را به استاندارد های رفتاری مورد نظر جلب می نماید.

اهداف استانداردهایی برای ارزیابی عملکرد به وجود می آورد و بالاخره این که اهداف استانداردهای نهایی را که مرکز خود را با آن خواهد سنجید تامین می نماید . بدون هیچ اساس روشنی برای ارزیابی موفقیت وجود نخواهد داشت.

برای تعیین تهداف مرکز جلسات مختلفی توسط مدیران عالی دانشگاه برگزار شد و طی آن جلسات بحث های مختلفی برای انتخاب و تدوین صورت گرفت ، انتظارات جامعه دانشگاهی ، سازمان ها ، مردم ، مسائل مربوط به نظام آموزشی و دیدگاه ها مورد توجه قرار گرفت و نهایتا اهداف به صورت زیر تدوین گردید . شایان ذکر است که اساس نامه تاسیس مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه قبلا به رویت بیش از 30 تن از اساتید و صاحب نظران توسط مدیریت دانشگاه رسیده و آن گرامیان با دقت نظر و نکته سنجی ظرائف و دقائق اساسنامه را گوشزد کرده اند .

 

اهداف :

  •      جمع آوری ، حفظ و نگهداری اسناد ، اوراق ، مدارک علمی و فرهنگی ، تفاهم نامه های علمی و فرهنگی ، آثار مکتوب و رایانه ای استادان و مفاخر دانشگاه
  •      تهیه زندگی نامه ها ، آثار مکتوب و سایر آثار چهره های برجسته علمی
  •     ایجاد و تقویت پیوستگی میان نسل جوان دانشگاهی با مفاخر و نخبگان علمی و فرهنگی دانشگاه و تقویت روحیه اعتماد به نفس و خودباوری در میان نسل جوان
  •     بازشناسی آثار ، دستاوردها و روش های آموزشی و پژوهشی مفاخر و استادان برجسته دانشگاه با هدف ارائه به نسل جوان و پژوهشگر دانشگاهی
  •      شناساندن عملی نتایج همسازی دانش و فرهنگ از طریق بازنمایی سجایای اخلاقی و سلوک رفتاری مفاخر

 

نحوه اداره :

مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه زیر نظر شورایی متشکل از هیات رئیسه دانشگاه ، کمیته نکوداشت مفاخر علمی و فرهنگی و رئیس مرکز خواهد بود .

نظر به اهمیت آثار برجای مانده بعنوان زمینه و پشتوانه رشد و شکوفایی علمی و پژوهشی و نقشی که این مهم در تقویت روحیه اعتماد به نفس و خودباوری دارد ، مرکز آثار مفاخر و اسناد دانشگاه و ارائه جذاب کارآمدهای علمی و توانمندی های نسل ایرانی و معرفی روزآمد نخبگان و مفاخر کشور بعنوان استوانه ای فکری و فرهنگی یکی از ضرورت های جامعه می باشد .

 

ماده 1 : تعاریف

اسناد : عبارت از تمامی آثار ، اشیاء ، اوراق و مدارک صرف نظر از شکل یا خصوصیات ظاهری آنها که بر اثر فعالیت های جامعه دانشگاهی تولید یا کسب شده اند .

مفاخر دانشگاه : شخصیت های علمی و فرهنگی واجد شرایطی هستند که از جانب شورای مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه انتخاب و معرفی شده اند .

 

ماده 2 : اهداف

2.1. جمع آوری ، حفظ و نگهداری اسناد ، اوراق ، مدارک علمی و فرهنگی ، تفاهم نامه های علمی و فرهنگی دانشگاه ، آثار مکتوب و رایانه ای مفاخر دانشگاه

2.2. تهیه زندگی نامه ها ، آثار مکتوب و سایر آثار چهره های برجسته علمی دانشگاه

2.3. ایجاد و تقویت پیوستگی میان نسل جوان دانشگاهی با مفاخر و نخبگان علمی و فرهنگی دانشگاه و تقویت روحیه اعتماد به نفس و خودباوری در میان نسل جوان

2.4. شناساندن عملی نتایج همسازی دانش و فرهنگ از طریق بازنمایی سجایای اخلاقی و سلوک رفتاری مفاخر

 

ماده 3 : مکان

دانشگاه فردوسی مشهد

 

ماده 4 : ترکیب شورا

4.1. عالی ترین مرجع تصمیم گیری مرکز شورایی متشکل از رئیس دانشگاه و اعضای کمیته نکوداشت مفاخر علمی و مسئول مرکز است که معاون پژوهش و فناوری نایب رئیس و مسئول مرکز دبیر شورا خواهد بود .

4.2. این مرکز به لحاظ ساختار سازمانی جزء واحدهای زیر مجموعه حوزه معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه پیش بینی شده است .

 

ماده 5 : وظایف مرکز

5.1. تهیه برنامه فعالیت های سالانه مرکز پس از هماهنگی با بخش های مرتبط

5.2. جمع آوری آثار ، اموال ، نسخ خطی و سایر اسناد و مدارک علمی و فرهنگی دانشگاه و مفاخر و حفظ و نگهداری آنها

5.3. مرکز ضمن حمایت و رعایت کلیه حقوق پدید آورندگان و صاحبان آثار علمی ، فرهنگی و پژوهشی ، حق مالکیت معنوی را برابر ضوابط و مقررات قوانین موضوعه کشوری برای تمام صتحبان اثر به رسمیت می شناسد .

 

ماده 6 : مسئول مرکز

مسئول مرکز از میان اعضای هیات علمی توسط ریاست دانشگاه انتخاب و برای مدت 3 سال وظایف زیر را به عهده دارد .

6.1. اجرای مصوبات شورای مرکز طبق اهداف و برنامه ها

6.2 تدوین برنامه سالانه و پیشنهاد بودجه و ارائه به شورا جهت تصویب

6.3 تهیه گزارش فعالیت ها به شورای مرکز

این آئین نامه در شش ماده و 15 بند بر اساس مصوبات هیات رئیسه دانشگاه و تاکید مقام محترم وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری (موضوع نامه شماره 16252 مورخ 18/12/82) در جلسه 29/2/83 هیات رئیسه دانشگاه به تصویب رسید .

 

برخی از برنامه های کوتاه مدت مرکز :

  • جمع آوری اسناد و مدارک شامل :
    • اسناد مرتبط به روند شکل گیری و تاریخ فعالیت های دانشگاه
    • شخصیت های موثر در روند شکل گیری و توسعه دانشگاه
    • آثار مکتوب استادان برحسته ، بازنشسته و در گذشته
    • اسناد مربوط به شخصیت های ممتاز ، علمی و فرهنگی داخل و خارج از کشور و دانشگاه ، هدایای آنها و ...
    • کلیه آثار مربوط به شخصیت ها و مفاخر دانشگاه از که تا کنون توسط کمیته مفاخر علمی و فرهنگی دانشگاه معرفی شده اند .
  • تهیه گزارش از روند رشد و تحول دانشگاه از طریق مصاحبه با اعضای هیات علمی بازنشسته ، پیشکسوت و یا کارکنان مطلع و بازنشسته
  • تهیه فیلم های مستند از زندگی اعضای هیات علمی با درجه استادی اعم از شاغل یا بازنشسته با هدف معرفی آنها از زبان خودشان ، دیگران و آثار آنها با هدف نگهداری در مرکز اسناد و همچنین امکان استفاده از آن برای سایر مراکز مثل صدا و سیما در صورت نیاز .
  • برگزاری مراسم نکوداشت برای شخصیت های منتخب کمیته نکوداشت مفاخر دانشگاه